Η εμπλοκή μου στο Sports for Inclusion της ActionAid αποτελεί για μένα ιδιαίτερη χαρά, καθώς συνδυάζει δύο μεγάλες μου αγάπες: την εκπαίδευση και το ποδόσφαιρο. Από το 2019 εργαζόμαστε συστηματικά με τη μεθοδολογία football3, την οποία εμπλουτίζουμε και υποστηρίζουμε μέσα από άλλες προσεγγίσεις, όπως αυτή του DIALECT4. Στο πλαίσιο αυτό, ο ρόλος μου επικεντρώνεται τόσο στην εφαρμογή των μεθοδολογιών κατά τη διάρκεια των προπονήσεων όσο και στη διάδοσή τους, μέσω της εκπαίδευσης και υποστήριξης άλλων επαγγελματιών.
Το football3 είναι μια μεθοδολογία εμπνευσμένη από τη δημιουργικότητα και την ελευθερία του ποδοσφαίρου του δρόμου. Αξιοποιώντας το ποδόσφαιρο ως εκπαιδευτικό εργαλείο, καλλιεργούνται κοινωνικές δεξιότητες και αξίες, με βασικές αρχές το fair play, τον διάλογο και την ανάληψη ευθυνών, καθώς οι αγώνες διεξάγονται χωρίς διαιτητή. Τα προγράμματα DIALECT στοχεύουν στην ενίσχυση του σεβασμού και της συμπεριληπτικότητας, προάγοντας την άμβλυνση στερεοτύπων και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας αλληλοκατανόησης και αποδοχής.
Η εκπαίδευση των παιδιών σε τέτοιου είδους μεθοδολογίες απαιτεί υπομονή και συνέπεια. Συχνά, οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες εκφράζουν αρχικά επιφυλάξεις, καθώς η προσέγγιση αυτή διαφέρει αισθητά από τον τρόπο με τον οποίο έχουν μάθει να βιώνουν το «κλασικό» ποδόσφαιρο. Ωστόσο, τα αποτελέσματα που παρατηρούμε είναι ιδιαίτερα θετικά και ενθαρρυντικά.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το γεγονός ότι τα ίδια τα παιδιά αρχίζουν να ζητούν να παίξουν με τη μεθοδολογία football3, έχοντας διαπιστώσει στην πράξη τη συμβολή της στη συνεργασία, την ισότητα και τον σεβασμό. Ακόμη πιο σημαντικό είναι όταν μεταφέρουν αυτή την εμπειρία και εκτός προγράμματος, με δική τους πρωτοβουλία. Ενδεικτικά, μια συμμετέχουσα κατά τη διάρκεια των καλοκαιρινών της διακοπών συντόνισε τα παιδιά στο χωριό της και οργάνωσε αγώνες ποδοσφαίρου βασισμένους στις αρχές του football3.
Οι πιο ουσιαστικές αλλαγές σχετίζονται με την ανάπτυξη δεξιοτήτων - επικοινωνιακών, συναισθηματικών και κοινωνικών - όπως η ενδυνάμωση, η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και η καλλιέργεια ηγετικών χαρακτηριστικών. Πρόκειται για πολύτιμα εφόδια που συνοδεύουν τα παιδιά σε κάθε πτυχή της σύγχρονης ζωής, καθώς όσα μαθαίνουν τα αξιοποιούν και εκτός γηπέδου σε διαφορετικά πλαίσια της καθημερινής ζωής.
Από την πλευρά μας απαιτείται συνεχής ευελιξία και προσαρμοστικότητα, ανάλογα με το προφίλ και τις ανάγκες των παιδιών. Ένα πρόγραμμα μπορεί να έχει αρχικά σχεδιαστεί με συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι ωστόσο χρειάζεται να επαναπροσδιορίζονται ώστε να παραμένουν ουσιαστικοί και εφικτοί για τους συμμετέχοντες.
Η συμμετοχή των παιδιών σε προγράμματα αυτού του είδους έχει ιδιαίτερη αξία, καθώς είναι πραγματικά συμπεριληπτικά. Σε αντίθεση με το παραδοσιακό ποδόσφαιρο, όπου συνήθως ξεχωρίζουν μόνο οι πιο ταλαντούχοι ή τεχνικά ικανοί παίκτες, προγράμματα όπως το DIALECT4 παρέχουν χώρο για όλους και όλες μέσα από τη δημιουργία νέων ρόλων, και δίνουν την ευκαιρία να αναδειχθούν διαφορετικές πλευρές της προσωπικότητας τους. Οι συμμετέχοντες και οι συμμετέχουσες εμπλέκονται ενεργά και ξεχωρίζουν χάρη στις επικοινωνιακές και ηγετικές δεξιότητες, καθώς και στο ισχυρό αίσθημα δικαιοσύνης και συνεργασίας που αναπτύσσουν.
Συνεπώς, θεωρούμε απαραίτητη την εφαρμογή τέτοιων μεθοδολογιών και σε σχολικά πλαίσια, όπου το μάθημα της Φυσικής Αγωγής συνδέεται άρρηκτα με την έννοια του μαζικού αθλητισμού («αθλητισμός για όλους»), ο οποίος στοχεύει στη συμπεριληπτικότητα, τη δια βίου άσκηση, την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, την προαγωγή της υγείας, καθώς και την καλλιέργεια θετικών προτύπων και κινήτρων.
*Το άρθρο έγραψε η Ελένη Λουμάκη, Facilitator & football3 Mediator στην ομάδα της ActionAid στην Αθήνα.
DIALECT4
Το έργο χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα Erasmus+ SPORTS και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το DIALECT4 συντονίζεται από την #ActionAid, σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών - ΕΚΚΕ την ActionAid Italia, το Második Esély Sportegyesület - MESE 2.0 και την οργάνωση Football Friends. Συνεργαζόμενοι φορείς του έργου είναι η Common Goal και το UEFA Foundation for Children.
Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ'ανάγκη τις απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο EACEA δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.